Aktualności

MORSKA AKTUALIZACJA PRAWNA - SIERPIEŃ 2026

Szwecja pomiędzy bezpieczeństwem narodowym a transformacją energetyczną – nowe granice rozwoju morskiej energetyki wiatrowej na Morzu Bałtyckim

Nota Kancelarii

Kancelaria Marek Czernis & Co. od wielu lat doradza inwestorom, deweloperom, stoczniom, operatorom portowym, przedsiębiorstwom energetycznym oraz instytucjom finansowym uczestniczącym w projektach morskiej energetyki wiatrowej na Morzu Bałtyckim i Morzu Północnym.

Zakres świadczonej pomocy obejmuje przygotowanie i negocjowanie kontraktów EPC, umów budowy jednostek instalacyjnych, kontraktów dostawy infrastruktury offshore, zagadnienia prawa administracyjnego i środowiskowego, finansowanie projektów oraz rozstrzyganie sporów dotyczących inwestycji offshore.

Decyzje administracyjne dotyczące lokalizacji morskich farm wiatrowych coraz częściej determinowane są nie tylko względami środowiskowymi i gospodarczymi, lecz również bezpieczeństwem narodowym. Rozwój sytuacji geopolitycznej w regionie Morza Bałtyckiego powoduje, że infrastruktura energetyczna staje się elementem polityki obronnej państw.

Wprowadzenie

Przez wiele lat podstawowymi przesłankami wydawania zgód dla morskich farm wiatrowych były: oddziaływanie na środowisko, bezpieczeństwo żeglugi, zgodność z planowaniem przestrzennym, ekonomiczna opłacalność projektu.

Obecnie katalog ten został rozszerzony o jeszcze jeden czynnik – bezpieczeństwo państwa.

Decyzja rządu Szwecji z lipca 2026 r. stanowi jeden z najbardziej wyrazistych przykładów tej zmiany. Pomimo ambitnych celów transformacji energetycznej państwo zatwierdziło jedynie dwa projekty offshore wind, jednocześnie odmawiając zgody dla jedenastu innych inwestycji z uwagi na ich potencjalny wpływ na zdolności obronne i działalność sił zbrojnych. Stanowi to wyraźny sygnał, że w regionie Morza Bałtyckiego bezpieczeństwo militarne stało się równorzędnym kryterium procesu inwestycyjnego.

Stan faktyczny

Rząd Szwecji: wyraził zgodę na realizację projektów Fyrskeppet Offshore oraz Vidar, odmówił wydania zgody dla 11 innych projektów morskich farm wiatrowych, uznając, że ich lokalizacja mogłaby negatywnie wpływać na zdolności obronne państwa, w szczególności na funkcjonowanie systemów radarowych, obserwacyjnych oraz działalność Marynarki Wojennej i Sił Powietrznych.

Jednocześnie spółka Vattenfall, mimo uzyskania zgody dla projektu Vidar, poinformowała o wstrzymaniu jego realizacji na obecnym etapie, wskazując na brak ekonomicznych warunków umożliwiających rozpoczęcie inwestycji. Według spółki projekt może zostać ponownie rozważony w przyszłości, jeżeli zmienią się warunki rynkowe oraz model wsparcia dla offshore wind.

Decyzje te pokazują, że uzyskanie wszystkich wymaganych zezwoleń administracyjnych nie oznacza automatycznie rozpoczęcia inwestycji – równie istotne pozostają przesłanki ekonomiczne oraz dostępność odpowiednich mechanizmów finansowania.

Bezpieczeństwo narodowe jako nowe kryterium inwestycyjne

Jeszcze kilka lat temu kwestie obronności pojawiały się w postępowaniach administracyjnych dotyczących offshore wind stosunkowo rzadko.

Obecnie sytuacja uległa zasadniczej zmianie.

Po agresji Rosji przeciwko Ukrainie, wzroście aktywności wojskowej na Morzu Bałtyckim oraz incydentach dotyczących infrastruktury krytycznej państwa regionu zaczęły traktować morską energetykę wiatrową jako element infrastruktury strategicznej.

W praktyce oznacza to konieczność oceny wpływu planowanej farmy między innymi na: systemy radiolokacyjne, monitoring przestrzeni powietrznej, rozpoznanie elektroniczne, działalność Marynarki Wojennej, swobodę prowadzenia ćwiczeń wojskowych, ochronę infrastruktury krytycznej, bezpieczeństwo szlaków komunikacyjnych.

Dla inwestorów oznacza to konieczność znacznie wcześniejszego uwzględnienia wymagań organów odpowiedzialnych za obronność już na etapie planowania projektu.

Znaczenie dla sektora offshore

Decyzja Szwecji ma znaczenie wykraczające poza rynek krajowy.

W praktyce może wpływać na: harmonogramy projektów, wybór lokalizacji, modele finansowania, ocenę ryzyka przez banki, warunki polis ubezpieczeniowych, kontrakty EPC, kontrakty budowy jednostek instalacyjnych, zamówienia dla stoczni, długoterminowe strategie deweloperów.

Coraz częściej inwestorzy będą musieli prowadzić równolegle dialog nie tylko z organami środowiskowymi, lecz również z administracją odpowiedzialną za bezpieczeństwo państwa.

Konsekwencje dla kontraktów

Nowa rzeczywistość może znaleźć odzwierciedlenie również w treści kontraktów.

W szczególności większego znaczenia nabierają postanowienia dotyczące: uzyskania decyzji administracyjnych (Permits), zmian prawa (Change in Law), decyzji władz publicznych, siły wyższej, prawa odstąpienia, przedłużenia terminów realizacji, alokacji ryzyka regulacyjnego, obowiązków współdziałania stron.

Deweloperzy oraz wykonawcy będą coraz częściej negocjować, która ze stron ponosi ryzyko odmowy wydania zgody z przyczyn związanych z bezpieczeństwem narodowym.

Znaczenie dla Polski

Decyzja Szwecji ma również istotne znaczenie dla polskich projektów offshore wind.

Morze Bałtyckie stanowi wspólny obszar operacyjny państw NATO, a rozwój infrastruktury energetycznej odbywa się równolegle z rozbudową systemów obronnych oraz infrastruktury wojskowej.

Można oczekiwać, że również w Polsce ocena projektów offshore będzie coraz częściej obejmowała analizę wpływu inwestycji na: zdolności operacyjne Sił Zbrojnych RP, funkcjonowanie systemów radarowych, bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej, ochronę podmorskich kabli i gazociągów, bezpieczeństwo żeglugi wojskowej.

W konsekwencji proces inwestycyjny może wymagać szerszej współpracy z organami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo państwa.

Wnioski Kancelarii

Decyzje podjęte przez rząd Szwecji wyraźnie pokazują, że rozwój morskiej energetyki wiatrowej w Europie wszedł w nowy etap.

O powodzeniu projektu offshore nie decydują już wyłącznie względy środowiskowe, techniczne i ekonomiczne. Coraz większe znaczenie mają również kwestie bezpieczeństwa narodowego oraz odporności infrastruktury krytycznej.

Z perspektywy inwestorów oznacza to konieczność: wcześniejszej identyfikacji ryzyk regulacyjnych, prowadzenia dialogu z organami odpowiedzialnymi za obronność, odpowiedniego uregulowania tych ryzyk w kontraktach, uwzględnienia możliwych opóźnień administracyjnych w harmonogramach i modelach finansowych.

Dla uczestników rynku offshore decyzja Szwecji stanowi ważny sygnał, że przyszłość projektów na Morzu Bałtyckim będzie zależała nie tylko od potencjału energetycznego i ekonomicznego, lecz również od ich zgodności z interesami bezpieczeństwa państw regionu.