Aktualności

Morska Aktualizacja Prawna – Styczeń 2026

Wzrost mocy produkcyjnych stoczni a „relokacja” produkcji – wpływ na dostawy i ceny nowych budów do 2029 r.

(opracowanie Kancelarii Marek Czernis & Co.; Kancelaria posiada wieloletnie doświadczenie w obsłudze stoczni i kontraktów stoczniowych, w tym na rynkach: Chiny, Japonia, Korea oraz Polska)

1. Wprowadzenie

W komentarzu rynkowym dotyczącym globalnego cyklu stoczniowego podkreślono, że sam wzrost mocy produkcyjnych nie zdefiniuje kolejnego cyklu. Równie ważne będą: lokalizacja produkcji, sposób przebudowy portfeli zamówień oraz to, jak te czynniki przełożą się na wolumen dostaw i poziom cen nowych budów do 2029 r. 

Autorzy zwracają uwagę na utrzymujący się wysoki orderbook i jednoczesny wzrost tzw. effective capacity – zwłaszcza w Chinach – co w średnim terminie może stworzyć presję na rynek, choć jednocześnie prognozy wskazują, że ceny nowych budów mogą pozostać podwyższone dłużej, mimo długoterminowego trendu spadkowego. 

2. Kluczowe tezy rynkowe

1. „Delivery ramp” w horyzoncie 5 lat

Przy historycznie wysokim globalnym portfelu zamówień spodziewany jest wyraźny wzrost dostaw w kolejnych latach. 

2. Szybki wzrost „effective capacity” (szczególnie w Chinach)

Wzrost zdolności wynika zarówno z nowych/reaktywowanych stoczni, rozbudów, jak i poprawy produktywności. 

3. Ceny: „wyżej na dłużej”, choć trend długookresowo spadkowy

Zwrócono uwagę, że dołek cenowy może okazać się płytszy niż w poprzednich cyklach, a „trough” może pozostać relatywnie wysoki. 

4. Korea: relokacja i przebudowa portfela jako odpowiedź

Wskazano, że Korea w większym stopniu może koncentrować się na relokacji i portfolio rebalancing, podczas gdy trajektoria Chin pozostanie czynnikiem rozstrzygającym dla rynku w drugiej części dekady. 

3. Implikacje prawno-kontraktowe dla kontraktów stoczniowych

Wskazane trendy przekładają się na konkretne ryzyka kontraktowe:

a) Ryzyko terminowe (delivery risk) i roszczenia EOT/LD

Przy rosnącej liczbie dostaw i przeciążeniu łańcuchów dostaw wzrasta znaczenie:

• precyzyjnych harmonogramów, kamieni milowych i ścieżki krytycznej,
• reżimu kar umownych (LD) i limitów,
• mechanizmów „extension of time” i dokumentowania przyczyn opóźnienia.

b) Ryzyko jakościowe i odbiory (acceptance / trials / class)

Wzrost produkcji w nowych/reaktywowanych zakładach (lub relokacja) wzmacnia potrzebę:

• jednoznacznych kryteriów odbioru, procedur testów i sea trials,
• spójnej dokumentacji klasowej i flagowej,
• rygorystycznych zasad usuwania wad i gwarancji.

c) Ryzyko cenowe i indeksacja

Jeżeli ceny mają „utrzymać się wyżej”, rośnie rola:

• indeksacji stali i głównych komponentów,
• mechanizmów waloryzacji oraz ryzyka kursowego,
• zabezpieczeń finansowania (refund/performance guarantees).

d) Ryzyko relokacyjne (sub-yarding / outsourcing / zmiana miejsca wykonania)

Relokacja produkcji lub zwiększanie udziału podwykonawców wymaga doprecyzowania:

• prawa właściwego i arbitrażu,
• klauzul dot. zgody na podwykonawstwo i kontroli dostawców krytycznych,
• reżimu „change of yard / change of place of performance”.

4. Rekomendacje praktyczne Kancelarii Marek Czernis & Co.

1. Audyt kontraktu przed podpisaniem: zdolność produkcyjna, track record, supply chain, realność harmonogramu.
2. Zabezpieczenia: refund guarantee, performance security, step-in (gdzie adekwatne), oraz jasny cap odpowiedzialności stoczni.
3. Mechanizmy jakościowe: testy, KPI, procedury odbioru i reżim underperformance.
4. Relokacja: klauzule o podwykonawcach, „critical suppliers” i zmiana miejsca wykonania.
5. Back-to-back w łańcuchu: zgodność postanowień w umowach głównych i podwykonawczych.

5. Podsumowanie

Z perspektywy rynku stoczniowego, lata 2026–2029 mogą przynieść jednocześnie wzrost podaży i utrzymywanie się podwyższonych cen, a o przewadze konkurencyjnej zadecyduje nie tylko wielkość mocy, lecz także geografia produkcji, relokacja oraz przebudowa portfela zamówień. 

Dla armatorów i finansujących kluczowe będzie więc świadome kształtowanie kontraktów stoczniowych, w tym zabezpieczeń terminowych, jakościowych i cenowych – oraz kontrola ryzyk relokacyjnych.