Morska Aktualizacja
Prawna – Marzec 2026
Cyfryzacja,
cyberbezpieczeństwo i kontrakty o budowę statku - wnioski z SDC-12
(opracowanie: Kancelaria Marek Czernis & Co., na
podstawie Summary Report SDC-12 – Lloyd’s Register)
1. Wprowadzenie
Podczas 12. posiedzenia Komitetu ds. Projektowania i
Konstrukcji Statków (SDC-12) przy Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) przyjęto
szereg istotnych ustaleń dotyczących cyfryzacji statków, integracji
systemów okrętowych, cyberbezpieczeństwa oraz rozwoju systemów autonomicznych. Ustalenia te wyznaczają kierunek
dalszych zmian regulacyjnych w prawie międzynarodowym i w praktyce bezpośrednio
wpływają na proces projektowania, budowy oraz kontraktowania nowych jednostek.
Komitet ds. Projektowania i Konstrukcji Statków (SDC – Ship
Design and Construction Committee) jest jednym z kluczowych komitetów
technicznych IMO. Odpowiada on za opracowywanie oraz aktualizację
międzynarodowych regulacji technicznych dotyczących projektowania, budowy,
wyposażenia i bezpieczeństwa statków, w tym w szczególności: konstrukcji
kadłuba i systemów okrętowych, integracji nowych technologii i systemów
cyfrowych, wymogów wynikających z konwencji SOLAS i powiązanych kodeksów, cyberbezpieczeństwa,
automatyzacji oraz statków autonomicznych.
Ustalenia Komitetu SDC, w tym wnioski z posiedzenia SDC-12, stanowią
podstawę dalszych prac legislacyjnych IMO i w praktyce przekładają się na
standardy towarzystw klasyfikacyjnych, wymagania administracji bandery oraz
treść kontraktów o budowę statku (shipbuilding contracts).
2. Kluczowe ustalenia
SDC-12
2.1. Cyfryzacja i
integracja systemów okrętowych
SDC-12 potwierdził trwały kierunek rozwoju w stronę pełnej
integracji systemów informatycznych (IT) i operacyjnych (OT) na statkach.
Dotyczy to w szczególności systemów: nawigacyjnych i pozycjonowania
dynamicznego (DP), zarządzania energią i napędem, zintegrowanych systemów
sterowania maszynownią, zdalnego monitoringu i diagnostyki.
Z perspektywy kontraktowej oznacza to konieczność jednoznacznego
określenia zakresu odpowiedzialności stoczni za projekt, integrację i
kompatybilność systemów, w tym za prawidłowe funkcjonowanie software’u jako
elementu projektu technicznego statku.
2.2.
Cyberbezpieczeństwo jako element wymagań projektowych
Jednym z kluczowych wniosków SDC-12 jest uznanie, że cyberbezpieczeństwo
przestaje być wyłącznie zagadnieniem operacyjnym, a staje się integralnym
elementem wymagań projektowych i konstrukcyjnych statku.
W praktyce oznacza to konieczność: uwzględniania
cyber-resilience już na etapie Basic Design i Detailed Design, weryfikacji
tych wymogów w procedurach approval, powiązania cyberbezpieczeństwa z
procedurami testów portowych i odbiorów końcowych.
2.3. Systemy
autonomiczne i systemy wspomagania decyzji
Komitet SDC kontynuuje prace nad regulacyjnym ujęciem systemów
autonomicznych oraz systemów wspomagania decyzji załogi. Rozwój tych
technologii rodzi istotne pytania dotyczące: alokacji odpowiedzialności za
decyzje podejmowane przez systemy, relacji pomiędzy software’em a hardware’em, kwalifikacji
aktualizacji software po dostawie statku.
3. Znaczenie ustaleń
SDC-12 dla kontraktów o budowę statku
Z punktu widzenia praktyki stoczniowej i kontraktowej
ustalenia SDC-12 wzmacniają znaczenie następujących obszarów: precyzyjnego
określenia Scope of Supply (hardware/software/integracja), rozszerzonych warranties
i guarantees obejmujących funkcjonalność cyfrową i cyber-resilience, testów
systemowych i cyber-testów jako warunku odbioru statku, mechanizmów zmian
kontraktowych w razie nowych wymogów regulacyjnych, odpowiedniego
ukształtowania limitów odpowiedzialności i wyłączeń.
4. Doświadczenie
Kancelarii – praktyka stoczniowa i kontrakty międzynarodowe
Kancelaria Marek Czernis & Co. od ponad 30 lat świadczy
kompleksową obsługę prawną w zakresie kontraktów o budowę statku
(shipbuilding contracts), reprezentując stocznie, armatorów oraz inwestorów w
projektach realizowanych w Polsce i na rynkach międzynarodowych.
Kancelaria posiada bogate doświadczenie w: kontraktach typu
SAJ / NEWBUILDCON / SHIP 2000 oraz kontraktach niestandardowych, jednostkach
offshore i statkach specjalistycznych, sporach dotyczących odpowiedzialności
projektowej, systemów zintegrowanych, opóźnień i warranty claims, kontraktowym
zarządzaniu ryzykiem technologicznym.
Wnioski z SDC-12 potwierdzają kierunek, który Kancelaria od
lat rekomenduje klientom: świadome i precyzyjne ukształtowanie
odpowiedzialności kontraktowej już na etapie projektu statku.
5. Podsumowanie
SDC-12 potwierdza, że cyfryzacja i cyberbezpieczeństwo stają
się integralną częścią prawa morskiego i praktyki kontraktowej. Dla stoczni i
armatorów oznacza to konieczność dostosowania kontraktów o budowę statku do
nowych realiów technologicznych i regulacyjnych, w szczególności w zakresie
projektowania, testów i odpowiedzialności.