Morska Aktualizacja Prawna – Lipiec 2026
Australia: High Court potwierdza brak możliwości ograniczenia
odpowiedzialności za koszty usunięcia wraku
(opracowanie: Kancelaria Marek
Czernis & Co.)
Nota kancelarii –
limitation of liability, wreck removal i port claims
Kancelaria Marek Czernis &
Co. aktywnie doradza armatorom, portom, terminalom, klubom P&I,
ubezpieczycielom oraz instytucjom finansującym w zakresie: limitation of
liability, wreck removal claims, port liability, casualty response, pollution
claims, marine insurance oraz sporów wynikających z kolizji i awarii statków.
Kancelaria uczestniczyła i
wspomagała jedną ze stron w sporze będącym przedmiotem omawianego postępowania,
w szczególności w zakresie zagadnień związanych z ograniczeniem
odpowiedzialności armatora, wykładnią Konwencji LLMC 1976 oraz kosztami
usuwania wraków i skutków zanieczyszczeń.
1. Wprowadzenie – CSL Australia Pty Ltd v Tasmanian Ports Corporation
Pty Ltd
W sprawie CSL Australia Pty Ltd v
Tasmanian Ports Corporation Pty Ltd [2026] HCA 15, Wysoki Trybunał Australii
(High Court of Australia) rozstrzygnął jeden z najważniejszych współczesnych
sporów dotyczących ograniczenia odpowiedzialności armatora za koszty usunięcia
wraku (wreck removal expenses). Wyrok kończy kilkuletni spór
wynikający z kolizji masowca MV Goliath z dwoma holownikami w porcie Devonport
w Tasmanii.
2. Tło sprawy
W styczniu 2022 r. statek MV
Goliath uderzył w dwa holowniki: York Cove, Campbell Cove, powodując
ich zatonięcie oraz wyciek paliwa i innych substancji ropopochodnych do rzeki
Mersey.
Tasmanian Ports Corporation
(TasPorts) dochodziła od armatora odszkodowania obejmującego między innymi: koszty
usunięcia wraków, koszty neutralizacji zanieczyszczeń, koszty działań
ratowniczych oraz inne szkody związane z incydentem.
Łączna wartość roszczeń
przekraczała AUD 20 milionów.
3. Na czym polegał spór prawny?
Kluczowe pytanie sprowadzało się
do ustalenia, czy armator może ograniczyć swoją odpowiedzialność na podstawie
Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims 1976 (LLMC 1976). CSL
twierdziła, że koszty usunięcia wraków powinny podlegać ograniczeniu
odpowiedzialności. TasPorts argumentowała natomiast, że Australia skorzystała z
prawa przewidzianego w LLMC do wyłączenia roszczeń dotyczących usuwania wraków
z systemu ograniczenia odpowiedzialności.
4. LLMC i australijskie zastrzeżenie
Konwencja LLMC 1976 pozwala
państwom składać określone zastrzeżenia. Australia skorzystała z prawa
przewidzianego w Article 18(1), wyłączając stosowanie Article 2(1)(d),
dotyczącego roszczeń związanych z podniesieniem, usunięciem, zniszczeniem lub
unieszkodliwieniem wraku. Powstało jednak pytanie, czy takie
roszczenia mogą mimo wszystko korzystać z ograniczenia odpowiedzialności
poprzez zakwalifikowanie ich do innych kategorii roszczeń objętych LLMC. To
właśnie ta kwestia znalazła się w centrum sporu.
5. Rozstrzygnięcie High Court
High Court jednomyślnie oddalił
apelację armatora.
Sąd uznał, że jeżeli dane
roszczenie mieści się w kategorii roszczeń dotyczących usunięcia wraku, to
pozostaje wyłączone z ograniczenia odpowiedzialności niezależnie od tego, czy
mogłoby jednocześnie zostać zakwalifikowane do innej kategorii roszczeń
przewidzianych w LLMC. W konsekwencji koszty usunięcia wraku nie
podlegają ograniczeniu odpowiedzialności na gruncie prawa
australijskiego.
6. Znaczenie międzynarodowe wyroku
W uzasadnieniu High Court odwołał
się do wcześniejszych orzeczeń: sądów holenderskich, sądów Hongkongu oraz
innych jurysdykcji stosujących LLMC 1976.
Sąd podkreślił potrzebę
zachowania możliwie jednolitej międzynarodowej interpretacji konwencji.
Wyrok wpisuje się w szerszy trend
coraz bardziej restrykcyjnego podejścia do prób ograniczania odpowiedzialności
za: usuwanie wraków, szkody środowiskowe oraz działania naprawcze po wypadkach
morskich.
7. Znaczenie praktyczne dla armatorów, portów i ubezpieczycieli
Wyrok ma bardzo istotne znaczenie
praktyczne.
Dla armatorów oznacza on
zwiększoną ekspozycję na: koszty usuwania wraków, koszty akcji ratowniczych, koszty
oczyszczania środowiska oraz roszczenia portów i administracji morskich.
Dla portów i terminali orzeczenie
wzmacnia możliwość pełnego dochodzenia kosztów poniesionych w związku z
usuwaniem skutków wypadków morskich.
Szczególne znaczenie wyrok będzie
miał również dla: klubów P&I, ubezpieczycieli, banków finansujących żeglugę
oraz operatorów infrastruktury portowej.
8. Wnioski kancelarii
Wyrok CSL Australia Pty Ltd v
Tasmanian Ports Corporation Pty Ltd [2026] HCA 15 stanowi jedno z
najważniejszych współczesnych orzeczeń dotyczących ograniczenia
odpowiedzialności w prawie morskim.
Orzeczenie potwierdza, że: zastrzeżenia
składane przez państwa na podstawie LLMC będą interpretowane ściśle, koszty
usuwania wraków mogą pozostawać całkowicie poza systemem ograniczenia
odpowiedzialności, a armatorzy oraz ich ubezpieczyciele muszą uwzględniać
ryzyko pełnej odpowiedzialności za tego rodzaju roszczenia.
Dla rynku morskiego wyrok stanowi
istotne przypomnienie, że odpowiedzialność za skutki poważnych incydentów
portowych może znacząco przekraczać limity odpowiedzialności dostępne w innych
kategoriach roszczeń.
Nota końcowa – publikacje kancelarii
Więcej analiz dotyczących prawa
morskiego, limitation of liability, casualty response i marine insurance można
znaleźć na:
https://www.linkedin.com/company/czernis