Zarządzanie ryzykiem
compliance w projektach stoczniowych – praktyczne implikacje kontraktowe
(opracowanie Kancelarii Marek Czernis & Co.)
1. Wprowadzenie
Dynamiczny rozwój sektora stoczniowego oraz rosnące
wymagania inwestorów, instytucji finansowych i ubezpieczycieli powodują, że ryzyko
compliance w kontraktach budowy statków (shipbuilding projects) staje się
jednym z kluczowych obszarów odpowiedzialności prawnej i finansowej stron.
Zgodność z przepisami dotyczącymi sankcji, przeciwdziałania praniu pieniędzy
(AML), uczciwości w biznesie, ochrony środowiska (ESG) oraz łańcucha dostaw
jest dziś nie tylko wymogiem etycznym, ale i operacyjnym.
Nowe regulacje – w szczególności EU Corporate
Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD, 2025) i zaktualizowane OECD
Guidelines for Responsible Business Conduct (2025) – mają bezpośrednie
przełożenie na kontrakty stoczniowe zawierane między armatorami, stoczniami i
instytucjami finansującymi budowy.
2. Kluczowe obszary
ryzyka compliance w projektach stoczniowych
a) Sankcje i zgodność z reżimami międzynarodowymi
Stocznie i armatorzy muszą prowadzić bieżące weryfikacje (screening)
kontrahentów, dostawców i subkontraktorów pod kątem sankcji UE, ONZ, USA (OFAC)
i Wielkiej Brytanii (OFSI).
Brak odpowiednich procedur może skutkować nieważnością płatności, wstrzymaniem
finansowania lub utratą ochrony ubezpieczeniowej.
b) Due diligence i łańcuch dostaw
CSDDD nakłada na spółki obowiązek oceny ryzyk w całym łańcuchu dostaw – w tym w
sektorze stoczniowym.
Odpowiedzialność może objąć podwykonawców, dostawców komponentów i materiały
pochodzenia objętego ryzykiem środowiskowym lub praw człowieka.
c) ESG i polityka środowiskowa
Nowe standardy unijne wymuszają na stoczniach raportowanie wpływu
środowiskowego i przestrzeganie zasad zrównoważonego rozwoju.
Zaniechanie może skutkować sankcjami administracyjnymi, utratą kontraktów i
reputacji.
d) Ryzyko korupcyjne i AML
W kontraktach o wysokiej wartości, szczególnie finansowanych przez banki lub
fundusze leasingowe, nieprzestrzeganie procedur antykorupcyjnych (Anti-Bribery,
Anti-Money Laundering) może skutkować natychmiastowym rozwiązaniem umowy i
roszczeniami regresowymi.
3. Aspekty
kontraktowe i klauzule compliance
Współczesne kontrakty stoczniowe – w tym NEWBUILDCON, SAJ Form i SHIPBUILDING
CONTRACTS – coraz częściej
zawierają rozbudowane postanowienia compliance, obejmujące:
- Sanctions
Clause – obowiązek przestrzegania sankcji i uprawnienie do
rozwiązania umowy w razie ich naruszenia;
- Anti-Bribery
and Anti-Corruption Clause – gwarancje uczciwego działania wszystkich
stron;
- Audit
and Access Rights – prawo inwestora lub banku do przeprowadzenia
audytu stoczni i poddostawców;
- Termination
for Compliance Breach – możliwość odstąpienia od umowy w razie
poważnego naruszenia przepisów compliance;
- ESG
and Human Rights Clause – obowiązek przestrzegania zasad
zrównoważonego rozwoju i ochrony praw człowieka.
4. Praktyczne
rekomendacje dla armatorów i stoczni
1️ Wprowadzenie systemu zarządzania zgodnością (Compliance
Management System) – opartego
na regularnym monitoringu, szkoleniach i audytach.
2️ Weryfikacja partnerów (Know Your Counterparty) – każda strona umowy
powinna prowadzić dokumentowaną weryfikację dostawców, brokerów i
subkontraktorów.
3️ Audyt klauzul w umowach stoczniowych – dostosowanie zapisów do wymogów
CSDDD, OECD i BIMCO 2025.
4️ Wdrożenie klauzul sankcyjnych i ESG – w oparciu o standardy BIMCO (Sanctions
Clause for Shipbuilding, BIMCO ESG Framework).
5️ Szkolenia compliance dla kadry zarządzającej i operacyjnej – z zakresu
sankcji, ESG, due diligence i etyki biznesowej.
5. Podsumowanie
Rosnące wymogi w zakresie compliance kształtują nową
rzeczywistość prawną i biznesową w projektach stoczniowych.
Zarówno armatorzy, jak i stocznie muszą dziś myśleć o zgodności z regulacjami
nie tylko w ujęciu prawnym, ale także reputacyjnym i finansowym.
W ocenie Kancelarii Marek Czernis & Co., skuteczne zarządzanie ryzykiem compliance stanie się jednym z
głównych kryteriów oceny wiarygodności uczestników rynku budowy statków w
latach 2026–2030.